Shenjat në një kolonë guri në një vendgërmim arkeologjik 12.000-vjeçar në Turqi ka gjasë të jenë kalendari më i vjetër diellor i botës, një memorial për goditjen shkatërruese të një komete.
Shenjat në Göbekli Tepe, një kompleks i lashtë i ngjashëm me një tempull të zbukuruar me simbole të gdhendura, mund të jenë të dhëna të një ngjarjeje astronomike që solli një ndryshim kyç në qytetërim.
Njerëzit e lashtë mund të ruanin vëzhgimet e tyre për hënën, diellin dhe yjësitë në një kalendar solar që të mund të matnin kalimin e kohës dhe ndryshimin e stinëve.
Çdo simbol në trajtë V-je simbolizon një ditë. përmes këtij interpretimi, arkeologët zbuluan se një kalendari diellor në një nga kolonat përmbante 365 ditë, 12 muaj hënorë dhe 11 ditë shtesë.
Solstici veror është një ditë e veçantë që është shënuar me një V rreth qafës ssë një bishe të ngjashme me një zog. Në disa statuja që me gjasë përfaqësojnë idhuj, ka gjithashtu shenja me simbolin V në qafën e tyre.
Duke qenë se janë përfshirë ciklet e hënës dhe të diellit, gdhendjet mund të jenë kalendari më i hershëm lunisolar që bazohet në fazat e hënës dhe pozicionin e diellit.
Qytetërimet e lashta mund t’i kenë bërë këto gdhendje për të shënuar datën kur fragmentet e një komete goditën tokën rreth 13.000 vite më parë.
Kometa mund të ketë krijuar një epokë të vogël akullnajash që zgjati 1200 vjet duke zhdukur shumë kafshë gjigande. Gjithashtu mund të ketë sjellë ndryshime në stilin e jetesës dhebujqësi çka më vonë solli lindjen e qytetërimeve.
Në një tjetër shtyllë duket se pasqyrohet Tauridi që mendohet se është burimi i fragmenteve të kometës. Ai zgjati 27 ditë.
Zbulimi konfirmon se njerëzit e lashtë mund të shënonin datat me saktësi. Jo vetëm kaq, por për mijëvjeçarë të tërë ato kanë pasur rëndësi për njerëzit që jetonin në Göbekli Tepe sepse ndikimi i shenjave mund të ketë lindur një kult ose besim të ri që ndikoi në zhvillimin e qytetërimit.
